Quạt điều hòa

Quạt điều hòa hay máy làm mát không khí là thiết bị hạ nhiệt độ luồng gió bằng cách cho không khí đi qua một tấm làm mát đang thấm nước, thay vì nén môi chất lạnh như máy lạnh. Danh mục gồm bốn dạng là bản đứng dạng cây, bản treo tường, bản hai tầng và bản công nghiệp, bình chứa nước từ vài chục tới hàng trăm lít. Sản phẩm được cung cấp và bảo hành bởi Hoàng Phát Lighting.

Đây là thiết bị duy nhất trong nhóm quạt vừa là ĐỒ ĐIỆN vừa là ĐỒ NƯỚC. Nó có bình chứa, có bơm, có đường nước tuần hoàn, có cặn đóng và có nước thải phải xả. Vì vậy thứ quyết định chiếc máy chạy tốt trong ba năm hay hỏng sau một mùa không nằm ở công suất gió, mà nằm ở HẠ TẦNG NƯỚC quanh nó: nước lấy từ đâu, xả đi đâu, và ai chịu trách nhiệm vệ sinh.

Bình chứa, cấp nước và chuyện vị trí đặt máy

Máy làm mát tiêu thụ nước thật sự, không phải chỉ làm ẩm chút ít. Một máy dân dụng cỡ vừa bay hơi khoảng một tới ba lít nước mỗi giờ; máy công nghiệp lớn tiêu tốn nhiều hơn hẳn. Con số đó quyết định cách cấp nước.

Cấp nước thủ công bằng bình chứa. Bình dân dụng thường từ 20 tới 60 lít, tức là đủ chạy khoảng nửa ngày tới một ngày rồi phải châm. Cách này hợp gia đình và quán nhỏ, nơi máy chỉ chạy vài giờ mỗi ngày và luôn có người ở đó.

Cấp nước tự động bằng đường ống. Máy có van phao tự động đóng khi đầy, nối thẳng vào đường nước sạch. Đây là cách bắt buộc với máy công nghiệp và với mọi trường hợp chạy liên tục cả ca, vì không ai đủ thời gian châm nước cho một dãy máy mỗi bốn tiếng.

Hệ quả về vị trí đặt: máy phải đứng ở nơi vừa gần được nguồn nước vừa có chỗ xả. Đây là ràng buộc mà quạt thường không có, và nó thường mâu thuẫn với vị trí tốt nhất cho luồng gió. Khi hai yêu cầu này xung đột, cách xử lý là kéo đường ống cấp và ống xả tới chỗ tốt cho luồng gió, chứ không phải dời máy về gần vòi nước.

Chất lượng nước và chuyện đóng cặn

Đây là phần quyết định tuổi thọ mà gần như không nhà bán hàng nào nhắc tới. Nước đi qua tấm làm mát liên tục, phần nước bay hơi để lại toàn bộ khoáng chất nó mang theo, và phần khoáng đó tích lại trên tấm.

Nước máy thành phố là điều kiện thuận lợi nhất. Cặn vẫn tích nhưng chậm, và chu kỳ vệ sinh thông thường đủ xử lý.

Nước giếng khoan là trường hợp cần cân nhắc kỹ. Hàm lượng khoáng cao làm tấm làm mát đóng cặn trắng và bít dần các rãnh dẫn nước chỉ sau vài tháng. Tấm bị bít vừa giảm khả năng thấm nước vừa cản luồng gió, nên máy vừa kém mát vừa yếu gió cùng lúc. Nếu buộc phải dùng nước giếng, hãy tính trước chi phí thay tấm dày đặc hơn so với dùng nước máy.

Nước có phèn hoặc nhiễm mặn gây thêm vấn đề ăn mòn cho bơm và khung máy, không chỉ đóng cặn. Với khu vực nước nhiễm mặn ven biển, nên hỏi rõ vật liệu khung và cánh bơm trước khi mua.

Dấu hiệu tấm đã bít rất dễ nhận: máy chạy đúng tốc độ gió nhưng gió ra khô hơn trước, và bề mặt tấm có mảng trắng cứng thay vì ướt đều. Tới lúc đó thì rửa thường không cứu được nữa, phải thay tấm.

Bơm tuần hoàn và những hỏng hóc thường gặp

Bơm là bộ phận cơ khí duy nhất ngoài động cơ quạt, và cũng là bộ phận hỏng nhiều nhất trong nhóm hàng này.

Chạy khô là nguyên nhân hàng đầu. Bơm được thiết kế để luôn ngập trong nước; khi nước cạn mà máy vẫn chạy, bơm quay không tải và nóng lên rất nhanh. Đây là lý do tính năng phao báo cạn hoặc tự ngắt bơm khi hết nước đáng giá hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó. Khi mua, hãy hỏi thẳng máy có tự ngắt bơm khi cạn nước hay không.

Cặn bẩn làm kẹt cánh bơm. Bụi từ không khí bị tấm làm mát giữ lại và rơi xuống bình, trộn với khoáng chất tạo thành lớp bùn đáy. Lớp bùn này bị hút vào bơm và làm mòn hoặc kẹt cánh. Xả cạn bình định kỳ giải quyết được phần lớn vấn đề.

Rãnh phân phối nước bị bít. Phía trên tấm làm mát có một máng hoặc ống có lỗ nhỏ để rải nước đều. Khi các lỗ này bít, nước chỉ chảy xuống một vài chỗ và tấm ướt loang lổ. Kết quả là máy vẫn tiêu nước nhưng mát kém hẳn, và người dùng thường đổ lỗi nhầm cho quạt yếu.

Cách kiểm nhanh khi máy kém mát: mở nắp và nhìn tấm làm mát trong lúc máy chạy. Tấm phải ướt đều toàn bộ bề mặt. Ướt loang lổ nghĩa là vấn đề ở đường nước chứ không ở quạt, và tăng tốc độ gió sẽ không giúp gì.

Quy trình tắt máy đúng cách và lịch vệ sinh

Nhóm hàng này có một thao tác vận hành mà hầu như không ai được hướng dẫn, và nó ảnh hưởng trực tiếp tới mùi lẫn tuổi thọ tấm.

Tắt bơm trước, để quạt chạy thêm. Khi định ngưng dùng, hãy tắt riêng phần bơm nước và để quạt tiếp tục chạy thêm khoảng năm tới mười phút. Luồng gió sẽ thổi khô tấm làm mát trước khi máy dừng hẳn. Một tấm khô ráo khi cất không sinh mùi và không mốc; một tấm ướt sũng nằm trong khoang kín thì ngược lại.

Lịch vệ sinh cụ thể theo phần:

Về việc rửa tấm, luôn xịt từ mặt sau ra mặt trước, tức là ngược chiều luồng gió. Xịt xuôi chiều chỉ đẩy bụi vào sâu hơn trong tấm. Và không dùng bàn chải cứng hay vật nhọn, vì lớp giấy tổ ong rất dễ rách và rách rồi thì không vá được.

Bốn dạng máy và bài toán mỗi dạng giải quyết

Danh mục chia theo dạng lắp, và mỗi dạng ứng với một điều kiện mặt bằng khác nhau chứ không phải một mức giá khác nhau.

Bản dạng cây là nhóm phổ biến nhất cho nhà ở. Ưu điểm là đẩy được tới đâu dùng tới đó và không cần thi công gì. Nhược điểm là chiếm sàn và mỗi lần xả nước phải kéo máy tới chỗ thoát.

Bản treo tường giải quyết bài toán mặt bằng chật, nhưng đổi lại phải chuẩn bị cả điểm treo chịu lực lẫn đường nước tới vị trí treo. Đây là lựa chọn cần tính từ khâu thiết kế chứ không mua về rồi mới nghĩ.

Bản hai tầng có hai cửa gió ở hai độ cao, hợp không gian trần cao nơi một luồng gió duy nhất không phủ hết cả tầm người đứng lẫn người ngồi.

Bản công nghiệp khác hẳn về quy mô: bình lớn, lưu lượng gió cao, và gần như luôn phải nối nước tự động cùng đường xả cố định. Với dạng này, phần hạ tầng nước phải được thiết kế cùng lúc với việc chọn máy.

Điều kiện để máy phát huy tác dụng

Nguyên lý làm mát bằng bay hơi có một ràng buộc quan trọng: không khí ẩm sẵn thì nước khó bay hơi, và máy gần như không hạ được nhiệt độ thêm. Vì vậy hiệu quả của nhóm hàng này thay đổi theo mùa và theo vùng, không phải hằng số. Cách xử lý và các giới hạn cụ thể của nguyên lý này đã được nói kỹ ở phần bản hơi nước trong bài quạt đứng, quạt cây.

Điều cần nhấn mạnh riêng ở đây là hệ quả về BỐ TRÍ MẶT BẰNG. Máy làm mát liên tục đưa hơi ẩm vào phòng, nên căn phòng phải có lối cho khối khí ẩm đó thoát ra ngoài và cho khí khô mới đi vào. Phòng đóng kín thì chính chiếc máy làm phòng ẩm dần lên rồi tự triệt tiêu hiệu quả của mình.

Yêu cầu thực dụng: mở cửa sổ hoặc cửa thông gió ở phía đối diện với hướng thổi của máy, để tạo một dòng khí chạy xuyên phòng. Với nhà xưởng, tính một diện tích thoát khí đáng kể cho mỗi máy chứ không phải một khe hở tượng trưng.

Ba nơi không nên dùng: phòng máy lạnh đang chạy, vì hơi ẩm làm dàn lạnh phải làm việc nhiều hơn; kho chứa giấy, vải, thiết bị điện tử, vì hơi ẩm gây hại cho hàng hóa; và phòng ngủ đóng kín cửa cả đêm, vì tới sáng độ ẩm đã lên rất cao mà không ai mở cửa.

Điện năng tiêu thụ và cách so sánh cho đúng

Đây là lợi thế lớn nhất của nhóm hàng và cũng là chỗ hay bị so sánh sai.

Một máy làm mát dân dụng tiêu thụ khoảng một tới hai trăm oát, tức là chỉ bằng một phần nhỏ so với máy lạnh cùng phục vụ một không gian tương đương. Với một xưởng cần làm mát cả ca, chênh lệch này cộng dồn thành khoản đáng kể trong hóa đơn điện hằng tháng.

Nhưng phải so cho đúng thứ. Máy lạnh hạ nhiệt độ phòng xuống mức đặt và giữ nguyên bất kể thời tiết ngoài trời; máy làm mát hạ nhiệt độ luồng gió và mức hạ thay đổi theo độ ẩm trong ngày. Hai thiết bị này không thay thế nhau, chúng phục vụ hai bài toán khác nhau.

Cách so hợp lý là đặt máy làm mát cạnh phương án quạt thường cho cùng không gian: nó tốn điện hơn quạt một chút, nhưng cho luồng gió thực sự mát hơn chứ không chỉ tạo cảm giác mát. Còn khi cần một nhiệt độ ổn định và kiểm soát được thì lựa chọn phải là máy lạnh, và không có cách nào bù bằng việc mua máy làm mát công suất lớn hơn.

Đừng quên cộng thêm chi phí nước và chi phí thay tấm định kỳ vào bài toán. Với hộ gia đình thì không đáng kể, nhưng với một dãy máy chạy cả ca trong xưởng thì đây là khoản có thật cần đưa vào dự toán vận hành.

Năm lỗi thường gặp khi dùng quạt điều hòa

Thứ nhất, đặt máy trong phòng đóng kín. Hơi ẩm dồn lại làm mất hiệu quả, và người dùng thường kết luận nhầm rằng máy kém.

Thứ hai, tắt máy đột ngột khi tấm còn ướt sũng. Đây là nguyên nhân trực tiếp của mùi tanh ở lần bật kế tiếp.

Thứ ba, để nước đọng trong bình suốt nhiều ngày không dùng. Nước tù sinh khuẩn và mùi, rồi được thổi thẳng ra chỗ người ngồi.

Thứ tư, dùng nước giếng nhiều khoáng mà không tăng chu kỳ vệ sinh. Tấm bít cặn làm máy vừa kém mát vừa yếu gió, và tới lúc phát hiện thì thường phải thay tấm.

Thứ năm, để máy chạy khi bình đã cạn. Bơm quay không tải là cách hỏng bơm nhanh nhất, và bơm là bộ phận hỏng nhiều nhất của nhóm hàng này.

Bảng giá tham khảo và chính sách chiết khấu

Giá phụ thuộc vào lưu lượng gió, dung tích bình chứa, độ dày tấm làm mát và việc có nối nước tự động hay không. Bảng dưới là khoảng giá tham khảo.

Với nhà xưởng, nhà hàng, quán ăn ngoài trời, sân bãi và các đơn vị trang bị đồng loạt, chính sách chiết khấu theo cấp giá trị đơn hàng được áp dụng linh hoạt kèm hỗ trợ giao hàng ba miền. Với dự án nhiều máy, nên chốt cùng một mã cho toàn khu để tấm làm mát thay thế chỉ có một kích thước duy nhất, giúp việc dự phòng vật tư đơn giản hơn nhiều. Khách gửi diện tích và chiều cao không gian, mức độ thoáng khí, nguồn nước sẵn có và số giờ chạy mỗi ngày sẽ nhận lại phương án lưu lượng, dung tích bình, dạng máy và báo giá theo cấp.

Vì sao nên mua quạt điều hòa tại Hoàng Phát Lighting

Với nhóm hàng này, phần lớn máy bị bỏ không phải vì hỏng động cơ mà vì hai lý do rất đời thường: máy có mùi và không ai muốn bật, hoặc tấm làm mát cần thay mà không tìm được hàng đúng cỡ. Cả hai đều xử lý được từ khâu tư vấn ban đầu.

Hàng có nguồn gốc rõ ràng, công bố đủ thông số vận hành

Sản phẩm có chứng nhận xuất xứ và chứng nhận chất lượng, công bố rõ lưu lượng gió, dung tích bình chứa, độ dày tấm làm mát, công suất tiêu thụ và loại bơm, đây đều là các thông số cần cho việc tính toán và cho việc chuẩn bị hạ tầng nước. Danh mục có đủ bốn dạng máy từ bản dạng cây cho nhà ở tới bản công nghiệp nối nước tự động.

Tư vấn cả phần nước, bảo hành và vật tư tiêu hao

Đội kỹ thuật hỏi trước nguồn nước là nước máy hay nước giếng, phòng có lối thoát khí hay không, máy chạy mấy giờ mỗi ngày và ai sẽ vệ sinh, rồi mới đề xuất dạng máy và dung tích bình. Cách làm này tránh được hai tình huống phổ biến nhất: mua máy về đặt phòng kín rồi kết luận máy kém, và dùng nước giếng mà không biết phải tăng chu kỳ thay tấm. Sản phẩm bảo hành theo chính sách nhà sản xuất, kho ba miền giao nhanh, hỗ trợ cung cấp tấm làm mát và bơm thay thế đúng kích thước. Quạt điều hòa được cung cấp và bảo hành bởi Hoàng Phát Lighting.

Xem thêm nhóm cha quạt điện để so sánh toàn bộ các dòng quạt, đối chiếu với quạt công nghiệp khi chỉ cần tăng tốc độ gió mà không cần hạ nhiệt độ, và quạt treo tường cho khu vực ngồi cố định.

Câu hỏi thường gặp về quạt điều hòa

Quạt điều hòa có thay được máy lạnh không?

Không. Máy lạnh giữ nhiệt độ phòng ở mức đặt bất kể thời tiết; máy làm mát hạ nhiệt độ luồng gió và mức hạ thay đổi theo độ ẩm trong ngày. Hai thiết bị phục vụ hai bài toán khác nhau, không thay thế nhau.

Vì sao máy có mùi tanh khi bật lại sau thời gian nghỉ?

Do nước đọng lâu ngày trong bình sinh vi khuẩn và nấm mốc, hoặc tấm làm mát bị cất khi còn ướt. Xả cạn bình khi ngưng dùng và tắt bơm trước để quạt thổi khô tấm 5 đến 10 phút sẽ xử lý được.

Dùng nước giếng có được không?

Được nhưng phải chấp nhận tấm làm mát đóng cặn nhanh hơn nhiều. Khoáng chất còn lại sau khi nước bay hơi sẽ bít rãnh dẫn nước, làm máy vừa kém mát vừa yếu gió. Nếu buộc dùng, hãy tăng chu kỳ vệ sinh và tính trước chi phí thay tấm.

Máy tiêu thụ bao nhiêu nước mỗi giờ?

Máy dân dụng cỡ vừa bay hơi khoảng một tới ba lít mỗi giờ, máy công nghiệp nhiều hơn hẳn. Con số này quyết định nên châm tay bằng bình hay phải nối đường nước có van phao tự động.

Máy chạy mà gió ra không mát là do đâu?

Mở nắp nhìn tấm làm mát khi máy đang chạy. Tấm phải ướt đều toàn bộ. Ướt loang lổ nghĩa là rãnh phân phối nước bị bít hoặc bơm yếu, và tăng tốc độ gió không giúp gì.

Bao lâu phải thay tấm làm mát?

Thường một tới ba năm tùy chất lượng nước và tần suất chạy. Dấu hiệu phải thay là tấm có mảng cặn trắng cứng, thấm nước kém và gió ra khô hơn trước dù vẫn đủ nước trong bình.

Có nên đặt máy trong phòng ngủ đóng kín cửa không?

Không nên. Máy liên tục đưa hơi ẩm vào phòng, đóng kín cả đêm thì tới sáng độ ẩm rất cao, máy hết mát và đồ đạc dễ ẩm mốc. Cần chừa lối cho khí ẩm thoát ra và khí khô đi vào.

Nguồn gốc: Hoàng Phát Lighting