Quạt hút, quạt thông gió

Quạt hút và quạt thông gió là nhóm thiết bị đưa không khí cũ ra khỏi phòng và kéo không khí mới vào, xử lý mùi, hơi ẩm và khí nóng thay vì chỉ thổi gió cho mát. Danh mục gồm sáu dạng lắp là gắn tường, âm trần, công nghiệp, cách âm, hai chiều và ngoài trời, phục vụ ống dẫn phi 100 và phi 150, có bản một pha và bản ba pha. Sản phẩm được phân phối chính hãng bởi Hoàng Phát Lighting - Đại lý cấp 1 Panasonic tại Việt Nam.

Đây là nhóm thiết bị duy nhất mà CON SỐ IN TRÊN TEM KHÔNG PHẢI CON SỐ BẠN NHẬN ĐƯỢC. Một chiếc quạt ghi 300 mét khối một giờ chỉ đạt đúng con số đó khi thổi ra không khí trống trơn. Lắp vào đường ống, không khí phải chen qua ống, qua các khúc co, qua lưới chắn, và phần lưu lượng thực tế còn lại có thể chỉ bằng một nửa. Thứ quyết định phần còn lại đó là ÁP SUẤT TĨNH.

Áp suất tĩnh, con số quyết định của nhóm hàng này

Áp suất tĩnh là khả năng đẩy không khí đi xuyên qua vật cản của một chiếc quạt, đo bằng đơn vị pascal. Lưu lượng cho biết quạt hút được bao nhiêu khí, còn áp suất tĩnh cho biết quạt có đủ sức đẩy lượng khí đó qua hết đường ống hay không. Thiếu áp suất tĩnh thì lưu lượng ghi trên tem chỉ là con số trên giấy.

Cách hình dung đơn giản: lưu lượng là sức chứa của một chiếc xe, còn áp suất tĩnh là sức leo dốc của nó. Xe tải lớn mà máy yếu thì chở đầy hàng vẫn không lên nổi con dốc. Đường ống chính là con dốc đó.

Hệ quả thực tế rất rõ: hai chiếc quạt cùng ghi một mức lưu lượng, chiếc có áp suất tĩnh cao hơn sẽ hút mạnh hơn hẳn khi đã lắp vào ống dài. Và ngược lại, chọn một chiếc quạt lưu lượng lớn nhưng áp suất tĩnh thấp cho một tuyến ống nhiều khúc co là cách chắc chắn nhất để phòng vẫn bí sau khi đã lắp xong.

Đường kính ống dẫn đọc thẳng từ mã sản phẩm

Điểm thuận lợi là hãng đã mã hóa sẵn cỡ ống vào mã sản phẩm. Nhìn vào dòng FV của Panasonic sẽ thấy quy luật: hai chữ số sau chữ FV cho biết lớp kích thước, và lớp kích thước quyết định luôn đường kính ống dẫn cùng số cấp tốc độ.

Quy luật này có ích ngay từ khâu thiết kế, vì đường kính ống là thứ phải chốt trước khi đóng trần và không đổi được sau đó. Chọn quạt lớp FV-17 tới FV-24 nghĩa là đã chốt luôn tuyến ống phi 100; muốn lên phi 150 thì phải chuyển sang lớp FV-27 trở lên ngay từ đầu.

Về giới hạn lưu lượng theo cỡ ống, mốc thực dụng thường được nhắc tới là ống phi 100 phù hợp với lưu lượng dưới khoảng 150 mét khối một giờ, còn ống phi 150 phục vụ được khoảng 150 tới 350 mét khối một giờ. Vượt quá mốc này thì vận tốc trong ống tăng cao, gây tiếng rít và làm tổn thất áp tăng vọt.

Nguyên tắc đi kèm: giữ vận tốc không khí trong ống dưới khoảng 5 mét một giây. Ống càng nhỏ so với lưu lượng thì vận tốc càng cao, và tiếng ồn trong ống tăng nhanh hơn nhiều so với mức tăng lưu lượng nhận được.

Cộng tổn thất áp của đường ống trước khi chọn quạt

Mỗi chi tiết trên đường ống lấy đi một phần áp suất. Cách làm đúng là liệt kê hết rồi cộng lại thành một con số, sau đó chọn quạt có áp suất tĩnh lớn hơn con số đó.

Ví dụ tính cho một nhà vệ sinh điển hình: ống thẳng 4 mét lấy mức 3 Pa mỗi mét là 12 Pa; hai khúc co 90 độ lấy 15 Pa mỗi khúc là 30 Pa; một lưới chắn đầu ra 20 Pa; một van một chiều 20 Pa. Tổng cộng khoảng 82 Pa. Chiếc quạt được chọn phải có áp suất tĩnh vượt trên mức đó ở đúng lưu lượng cần dùng, chứ không phải chỉ vượt ở điểm áp bằng không.

Hai điều đáng nhớ từ ví dụ này. Thứ nhất, các khúc co tốn áp nhiều hơn người ta tưởng: hai khúc co đã ngang bằng mười mét ống thẳng. Vì vậy đi ống thẳng dài còn tốt hơn đi ống ngắn mà bẻ nhiều khúc. Thứ hai, tổng tổn thất tăng dần theo thời gian khi lưới và cánh chớp bám bụi, nên nên chọn quạt dư khoảng hai tới ba phần mười so với con số tính được.

Quạt hướng trục và quạt ly tâm dạng cabinet

Hai họ quạt này phục vụ hai vùng áp suất khác nhau, và việc chọn sai họ là nguyên nhân của phần lớn các trường hợp lắp xong vẫn không hút.

Quạt hướng trục

Cánh quạt đẩy khí đi thẳng theo trục quay. Lưu lượng tốt nhưng áp suất tĩnh thấp, thường nằm trong khoảng vài chục pascal. Đây là nhóm dùng cho quạt gắn thẳng lên tường, gắn lên ô kính, hoặc nối ống ngắn dưới khoảng 3 mét với ít khúc co. Ưu điểm là gọn, rẻ và dễ lắp.

Quạt ly tâm dạng cabinet

Không khí vào theo trục rồi bị guồng cánh hất ra theo phương vuông góc, cách này tạo được áp suất tĩnh cao hơn nhiều lần. Đây là nhóm bắt buộc cho tuyến ống dài, nhiều khúc co, hoặc khi phải hút từ nhiều điểm về một trục chung. Dòng cabinet trong danh mục có đủ các lớp FV-12 tới FV-28, trong đó các bản ba pha như FV-25SM3 công suất 1180W, FV-25SW3 công suất 940W và FV-28NX3 công suất 600W phục vụ nhà hàng, bếp công nghiệp và xưởng.

Cách chọn nhanh: đường ống dưới 3 mét và không quá một khúc co thì quạt hướng trục là đủ và kinh tế nhất. Từ 3 mét trở lên, hoặc có từ hai khúc co, hoặc phải xuyên qua nhiều phòng, thì chuyển sang cabinet. Với các bản ba pha, phần đấu điện và bảo vệ mạch xử lý theo cùng nguyên tắc như nhóm quạt công nghiệp.

Van một chiều, chi tiết nhỏ giải quyết chuyện mùi

Van một chiều là cụm cánh lật đặt ở miệng ra của quạt, mở khi quạt chạy và tự đóng lại khi quạt tắt. Đây là chi tiết rẻ nhất trên toàn tuyến nhưng lại quyết định phần lớn trải nghiệm hằng ngày.

Khi không có van, đường ống trở thành một lối đi hai chiều. Gió ngoài trời thổi ngược vào phòng qua chính ống thoát; và trong nhà chung cư dùng trục thoát chung, mùi từ căn hộ khác có thể đi ngược vào căn hộ đang tắt quạt. Đây chính là nguyên nhân của tình trạng nhà vệ sinh có mùi lạ dù đã lắp quạt hút và quạt vẫn chạy tốt.

Hai điều cần kiểm khi mua: van phải đóng kín hoàn toàn khi quạt dừng, và cánh van phải nhẹ đủ để mở hết khi quạt chạy. Cánh quá nặng làm tổn thất áp tăng vọt và bóp nghẹt lưu lượng, cánh quá nhẹ thì gió ngoài thổi bật ra được.

Vị trí đặt nên ở đầu ra, càng gần miệng thoát càng tốt, để đoạn ống phía trong không giữ lại không khí bẩn giữa hai lần chạy quạt. Với tuyến ống dài, có thể đặt thêm một van sát thân quạt.

Khí bù và chuyện phòng bị áp âm

Đây là mặt còn lại của bài toán và cũng là phần bị bỏ qua nhiều nhất. Quạt hút chỉ làm được một việc là đẩy khí ra ngoài. Lượng khí đi ra đó phải được thay bằng lượng khí đi vào từ chỗ khác, nếu không phòng sẽ rơi vào trạng thái áp âm.

Dấu hiệu phòng bị áp âm rất dễ nhận: cửa nặng khác thường khi mở hoặc tự hút đóng sập, có tiếng rít ở khe cửa khi quạt chạy, và bản thân quạt kêu to hơn bình thường trong khi hút lại yếu đi. Nhiều người tưởng quạt hỏng, thực ra quạt đang phải làm việc chống lại chính căn phòng.

Cách xử lý đơn giản và rẻ: chừa khe hở dưới cánh cửa khoảng 1 tới 2 centimét, hoặc lắp một lưới cấp khí trên cánh cửa hoặc trên vách. Đây là lối vào cho khí bù, và nó phải có tiết diện tương xứng với lưu lượng quạt hút.

Trường hợp cần chú ý nhất là phòng có thiết bị đốt dùng khí như bình nước nóng gas hoặc bếp gas đặt trong không gian kín. Áp âm ở đây không chỉ làm quạt yếu mà còn có thể kéo ngược sản phẩm cháy vào phòng thay vì để nó thoát ra ngoài. Với các phòng như vậy, lối cấp khí bù là yêu cầu bắt buộc chứ không phải tùy chọn.

Sáu dạng lắp và bài toán mỗi dạng giải quyết

Danh mục chia theo dạng lắp vì mỗi dạng ứng với một điều kiện mặt bằng khác nhau, không phải ứng với một mức giá khác nhau.

Nhóm hai chiều đáng chú ý riêng. Đây là lời giải cho đúng bài toán khí bù nói ở mục trên: một thiết bị vừa đẩy khí bẩn ra vừa kéo khí sạch vào, nên không tạo áp âm. Nhóm này hợp phòng kín hoàn toàn, phòng ngủ đóng cửa cả đêm và các không gian không thể chừa khe cửa vì lý do cách âm hoặc riêng tư.

Nhóm cách âm giải bài toán khác: quạt đặt xa vị trí người ngồi và nối bằng ống, hoặc thân quạt có lớp tiêu âm, để tiếng động cơ không truyền vào phòng. Đây là nhóm nên chọn cho phòng ngủ khách sạn và phòng họp.

Cảm biến trên quạt âm trần, đọc từ hậu tố mã

Các bản âm trần cao cấp có tích hợp cảm biến để tự bật tắt, và hãng phân biệt bằng hậu tố mã rất rõ ràng.

So sánh hai cặp mã có trong danh mục: FV-24CHR2 công suất 17W là bản có cảm biến chuyển động, còn FV-24CHRV2 cùng công suất 17W là bản có cảm biến chuyển động VÀ cảm biến độ ẩm. Tương tự, FV-24CUR2 công suất 11W có cảm biến chuyển động, còn FV-24CURV2 cùng 11W có thêm cảm biến độ ẩm. Chữ V thêm vào chính là phần cảm biến độ ẩm.

Cảm biến chuyển động bật quạt khi có người vào và tắt sau một khoảng thời gian. Đủ cho nhà vệ sinh dùng chung, nhà vệ sinh văn phòng, nơi người ra vào ngắn.

Cảm biến độ ẩm giải quyết tình huống mà cảm biến chuyển động bó tay: sau khi tắm xong, người đã ra khỏi phòng nhưng hơi nước vẫn còn đầy. Bản có cảm biến độ ẩm tiếp tục chạy cho tới khi độ ẩm xuống mức đặt, và đây mới là thứ ngăn được nấm mốc trên trần và trên mạch ron gạch.

Kết luận chọn nhanh: nhà vệ sinh chỉ đi vệ sinh thì bản cảm biến chuyển động là đủ. Phòng tắm có vòi sen dùng hằng ngày thì bản có thêm cảm biến độ ẩm đáng phần chênh giá, vì chi phí xử lý mốc trần và ron gạch về sau lớn hơn nhiều.

Độ ồn và cách giữ phòng yên tĩnh

Quạt hút chạy trong phòng nhỏ và kín nên tiếng ồn cảm nhận rõ hơn hẳn so với cùng mức ồn đo ở không gian mở. Ba yếu tố quyết định.

Loại quạt. Bản âm trần chạy êm nhất, thường ở mức hai mươi tới hơn ba mươi dexiben. Bản gắn tường trực tiếp ồn hơn vì động cơ nằm ngay trong phòng. Bản cabinet ly tâm ồn nhất nhưng bù lại thường đặt ngoài phòng và nối bằng ống.

Vận tốc khí trong ống. Đây là nguồn ồn bị bỏ qua nhiều nhất. Ống quá nhỏ so với lưu lượng tạo tiếng rít liên tục, và tiếng này không giảm được bằng cách đổi quạt. Cách chữa là tăng cỡ ống, không phải mua quạt êm hơn.

Rung truyền qua kết cấu. Thân quạt bắt cứng vào trần thạch cao biến cả tấm trần thành một mặt loa. Dùng một đoạn ống mềm ngắn nối giữa quạt và tuyến ống cứng, cộng với đệm cao su ở điểm bắt, xử lý được phần lớn tiếng ù dạng này.

Với các bản hai cấp tốc độ ở lớp FV-27 trở lên, nên chạy cấp thấp ở chế độ thường xuyên và chỉ chuyển cấp cao khi cần xử lý nhanh. Cấp thấp vừa êm hơn vừa tốn ít điện, mà phần lớn thời gian trong ngày không cần tới lưu lượng tối đa.

Năm lỗi thường gặp khi lắp quạt hút

Thứ nhất, chọn quạt theo lưu lượng trên tem mà không cộng tổn thất áp của đường ống. Đây là lỗi gốc, và hậu quả là phòng vẫn bí dù quạt chạy đúng công suất.

Thứ hai, dùng quạt hướng trục cho tuyến ống dài nhiều khúc co. Sai họ quạt thì không có cách nào cứu ngoài việc thay bằng bản ly tâm.

Thứ ba, bỏ van một chiều để tiết kiệm. Kết quả là mùi và gió đi ngược vào phòng mỗi khi quạt tắt, và chủ nhà thường đổ lỗi nhầm cho hệ thống thoát nước.

Thứ tư, không chừa lối cấp khí bù. Phòng bị áp âm làm quạt hút yếu đi, cửa nặng bất thường và khe cửa rít.

Thứ năm, chốt cỡ ống sau khi đã chọn quạt, hoặc tệ hơn là sau khi đã đóng trần. Đường kính ống đã nằm sẵn trong mã sản phẩm, nên hai việc này phải chốt cùng lúc từ khâu thiết kế.

Phân loại quạt hút theo thương hiệu

Bảng giá tham khảo và chính sách chiết khấu

Giá phụ thuộc vào dạng lắp, lưu lượng, áp suất tĩnh, cỡ ống và các cảm biến tích hợp. Bảng dưới là khoảng giá tham khảo cho hàng chính hãng.

Với nhà thầu cơ điện, chủ đầu tư khách sạn, nhà hàng, chung cư và nhà xưởng, chính sách chiết khấu theo cấp giá trị đơn hàng được áp dụng linh hoạt kèm hỗ trợ giao hàng ba miền. Với dự án nhiều phòng giống nhau, nên chốt cùng một lớp mã cho toàn tuyến để cỡ ống thống nhất và việc dự phòng linh kiện đơn giản hơn. Khách gửi kích thước phòng, sơ đồ tuyến ống gồm chiều dài và số khúc co, vị trí miệng thoát và điều kiện lối cấp khí bù sẽ nhận lại phương án cỡ ống, dạng lắp, mức áp suất tĩnh cần thiết và báo giá theo cấp.

Vì sao nên mua quạt hút tại Hoàng Phát Lighting

Với nhóm hàng này, khách hài lòng hay không hiếm khi phụ thuộc vào chiếc quạt, mà phụ thuộc vào việc có ai tính đường ống giúp hay không. Một chiếc quạt tốt lắp vào tuyến ống sai vẫn cho kết quả kém, và lỗi đó chỉ lộ ra sau khi đã đóng trần.

Hàng chính hãng, công bố đủ áp suất tĩnh và cỡ ống

Toàn bộ quạt hút và quạt thông gió tại Hoàng Phát Lighting nhập trực tiếp từ nhà sản xuất, có chứng nhận xuất xứ và chứng nhận chất lượng, công bố rõ lưu lượng, áp suất tĩnh, đường kính ống dẫn, số cấp tốc độ, độ ồn và loại cảm biến theo từng hậu tố mã. Danh mục có đủ cả sáu dạng lắp, cả hai cỡ ống phi 100 và phi 150, cả bản một pha và ba pha.

Tư vấn từ sơ đồ đường ống thật, bảo hành và linh kiện thay thế

Đội kỹ thuật hỏi trước chiều dài tuyến ống, số khúc co, vị trí miệng thoát và lối cấp khí bù, cộng ra tổng tổn thất áp rồi mới chọn quạt, thay vì bán theo lưu lượng ghi trên tem. Cách làm này tránh được hai tình huống tốn kém nhất: chọn sai họ quạt cho tuyến ống dài, và chốt cỡ ống lệch với lớp mã đã mua. Sản phẩm bảo hành theo chính sách hãng, kho ba miền giao nhanh, hỗ trợ cung cấp van một chiều, ống mềm và mặt nạ thay thế đúng mã. Quạt hút, quạt thông gió được phân phối chính hãng bởi Hoàng Phát Lighting - Đại lý cấp 1 Panasonic tại Việt Nam.

Xem thêm nhóm cha quạt điện để so sánh toàn bộ các dòng quạt, phân biệt với quạt công nghiệp vốn để làm mát người chứ không để thay không khí, và kết hợp với quạt treo tường khi cần thêm luồng gió trực tiếp cho khu vực ngồi.

Câu hỏi thường gặp về quạt hút, quạt thông gió

Áp suất tĩnh là gì và vì sao quan trọng hơn lưu lượng?

Là khả năng đẩy không khí xuyên qua vật cản, đo bằng pascal. Lưu lượng trên tem chỉ đạt được khi thổi ra không khí trống. Lắp vào ống, quạt phải thắng tổn thất áp của ống, khúc co và lưới, nên thiếu áp suất tĩnh thì lưu lượng thật giảm mạnh.

Làm sao biết quạt dùng ống phi bao nhiêu?

Đọc hai chữ số sau chữ FV. Lớp FV-17 đến FV-24 dùng ống phi 100 và một cấp tốc độ; lớp FV-27 đến FV-38 dùng ống phi 150 và hai cấp tốc độ. Cỡ ống phải chốt cùng lúc với chọn quạt, trước khi đóng trần.

Ống dài bao nhiêu thì phải bỏ quạt hướng trục?

Từ khoảng 3 mét trở lên, hoặc có từ hai khúc co 90 độ, nên chuyển sang quạt ly tâm dạng cabinet. Quạt hướng trục chỉ có áp suất tĩnh vài chục pascal, không đủ thắng tuyến ống dài.

Vì sao nhà vệ sinh có mùi lạ dù quạt vẫn chạy tốt?

Thường do thiếu van một chiều ở miệng thoát. Khi quạt tắt, đường ống thành lối đi hai chiều nên mùi từ trục thoát chung hoặc gió ngoài trời đi ngược vào phòng. Van một chiều là chi tiết rẻ nhưng bắt buộc.

Cửa nặng khác thường khi bật quạt hút là bị gì?

Phòng đang bị áp âm vì thiếu lối khí bù. Quạt đẩy khí ra nhưng không có khí vào thay thế. Chừa khe hở dưới cửa 1 đến 2 centimét hoặc lắp lưới cấp khí trên cánh cửa là xử lý được.

Hậu tố V trên mã Panasonic nghĩa là gì?

Là bản có thêm cảm biến độ ẩm. So FV-24CHR2 với FV-24CHRV2: cùng 17W, bản không có chữ V chỉ có cảm biến chuyển động, bản có chữ V có cả cảm biến chuyển động và độ ẩm.

Phòng tắm nên chọn cảm biến chuyển động hay độ ẩm?

Có vòi sen dùng hằng ngày thì nên chọn bản có cảm biến độ ẩm, vì sau khi tắm người đã ra ngoài nhưng hơi nước còn đầy. Bản chỉ có cảm biến chuyển động sẽ tắt sớm và để hơi ẩm đọng lại gây mốc trần.

Nguồn gốc: Hoàng Phát Lighting