Đèn bắt muỗi

Đèn bắt muỗi là thiết bị diệt côn trùng cố định, dùng ánh sáng bước sóng ngắn để dẫn dụ muỗi và côn trùng bay tới, sau đó giữ lại bằng lưới điện cao áp, quạt hút hoặc tấm keo dính. Các mẫu đèn bắt muỗi dân dụng có công suất từ 0,6W tới 18W, bản công nghiệp lên tới 40W, bóng dẫn dụ phát ánh sáng tím trong dải khoảng 365 đến 395 nanomét. Sản phẩm được phân phối chính hãng bởi Hoàng Phát Lighting - Đại lý cấp 1 Rạng Đông, Kentom tại Việt Nam.

Khác với dụng cụ cầm tay chỉ xử lý con muỗi đang bay quanh người, đèn bắt muỗi làm việc suốt đêm và có nhiệm vụ kéo giảm mật độ côn trùng của cả căn phòng. Đúng bản chất, đây là thiết bị gồm hai bộ phận độc lập nhau: bộ phận thu hút và bộ phận giữ lại. Chọn sai bộ phận thứ hai là nguyên nhân khiến nhiều nhà hàng, xưởng thực phẩm phải tháo bỏ thiết bị vừa lắp. Nội dung dưới đây phân tích cả hai vế, cách bố trí và những kỳ vọng sai thường gặp.

Vì sao muỗi bay tới đèn và giới hạn của cơ chế này

Mắt côn trùng bay nhạy nhất với ánh sáng bước sóng ngắn, phần lớn nằm ở vùng tím và tia cực tím nhóm A, tức khoảng 365 đến 395 nanomét. Đây là vùng mà mắt người gần như không nhìn rõ nhưng côn trùng lại coi là tín hiệu định hướng mạnh. Bóng dẫn dụ trong đèn bắt muỗi được chế tạo để phát tập trung vào dải này, nên nhìn bằng mắt thường thấy đèn khá tối và có màu tím nhạt chứ không sáng như đèn chiếu sáng thông thường.

Tuy nhiên, có một điểm mà người mua cần biết rõ ngay từ đầu: muỗi cái hút máu tìm mồi chủ yếu bằng khí carbonic trong hơi thở, bằng thân nhiệt và mùi cơ thể, chứ không phải bằng ánh sáng. Ánh sáng chỉ là tín hiệu định hướng phụ. Hệ quả rất thực tế là khi trong phòng có người đang ngủ, con người trở thành nguồn dẫn dụ mạnh hơn hẳn cây đèn, và hiệu quả bắt muỗi giảm rõ rệt.

Đó là lý do các mẫu cao cấp bổ sung thêm cơ chế dẫn dụ thứ hai, phổ biến nhất là tạo một lượng nhỏ khí carbonic hoặc dùng bề mặt tỏa nhiệt để mô phỏng hơi thở và thân nhiệt người. Với các mẫu chỉ dùng ánh sáng, cách khai thác đúng là đặt đèn ở phòng trống hoặc bật trước giờ người vào phòng, chứ không phải đặt sát chỗ nằm.

Ba cơ chế giữ và diệt côn trùng

Vế thu hút gần như giống nhau ở mọi sản phẩm. Khác biệt thật nằm ở cách thiết bị xử lý con côn trùng sau khi nó đã bay tới, và đây mới là căn cứ chọn mua.

Lưới điện cao áp

Côn trùng chạm vào lưới kim loại mang điện áp cao sẽ bị phóng điện tiêu diệt tức thì, kèm tiếng nổ tách đặc trưng, xác rơi xuống khay hứng bên dưới. Đây là cơ chế phổ biến nhất, mạnh nhất và xử lý được cả côn trùng vỏ cứng như ruồi, thiêu thân, bọ cánh cứng. Các dòng đèn diệt côn trùng công nghiệp thường thuộc nhóm này, treo tường trong nhà xưởng, kho bãi, sân vườn.

Hạn chế của lưới điện là tiếng nổ gây khó chịu trong phòng ngủ và phòng bệnh, và quan trọng hơn là khi phóng điện, mảnh vụn của xác côn trùng có thể văng ra không khí xung quanh. Chính vì điều này mà khu chế biến, đóng gói thực phẩm và bếp ăn công nghiệp bị hạn chế dùng loại lưới điện ở khu vực có thực phẩm hở.

Quạt hút vào khoang chứa

Thay vì phóng điện, thiết bị dùng một quạt hút tạo luồng khí kéo côn trùng vào khoang lưới bên trong, giữ chúng ở đó cho tới khi mất nước và chết. Ưu điểm lớn nhất là chạy hoàn toàn êm, không tiếng nổ, không tia lửa, không văng mảnh, an toàn khi có trẻ nhỏ vì bên trong không có bộ phận mang điện áp cao hở ra ngoài.

Nhóm này phù hợp nhất cho phòng ngủ, phòng trẻ em, phòng bệnh và văn phòng. Các mẫu công suất rất nhỏ khoảng 0,6W cắm trực tiếp vào ổ điện thuộc nhóm này, dùng cho hành lang, nhà tắm, góc phòng. Đổi lại, lực hút có giới hạn nên hiệu quả với côn trùng lớn và khỏe thấp hơn lưới điện, và cần vệ sinh khoang chứa thường xuyên.

Tấm keo dính

Côn trùng bay tới bị giữ nguyên vẹn trên một tấm keo đặt phía sau bóng dẫn dụ. Đây là cơ chế bắt buộc trong các khu vực phải tuân thủ quy định an toàn thực phẩm, vì toàn bộ xác côn trùng nằm gọn trên tấm keo và được lấy ra cùng lúc, không có mảnh vụn phát tán vào không khí như khi dùng lưới điện.

Ưu điểm phụ rất hữu ích trong thực tế: tấm keo cho phép đếm và nhận dạng loại côn trùng bắt được, nhờ đó bộ phận kỹ thuật biết được côn trùng đang xâm nhập từ hướng nào và mật độ tăng giảm ra sao qua từng tuần. Nhược điểm là chi phí vận hành cao hơn do phải thay keo định kỳ, thường ba đến bốn tuần một lần hoặc sớm hơn khi mặt keo đã phủ khoảng 60%.

Chọn công suất theo diện tích và không gian

Công suất quyết định bán kính dẫn dụ, tức là vùng mà côn trùng còn nhận ra tín hiệu ánh sáng và bay tới. Bảng dưới đối chiếu công suất thông dụng với diện tích phục vụ.

Với không gian lớn, nguyên tắc đúng là chia thành nhiều bộ công suất vừa đặt rải đều thay vì một bộ công suất rất lớn đặt ở giữa. Lý do là bán kính dẫn dụ không tăng tuyến tính theo công suất, và côn trùng ở góc xa vẫn nằm ngoài vùng nhận tín hiệu. Với nhà xưởng dạng dài, cách bố trí thường dùng là đặt các bộ dọc theo tuyến vào của côn trùng, cách nhau khoảng 10 đến 15 mét.

Vị trí lắp quyết định hiệu quả hơn cả công suất

Cùng một thiết bị, đặt đúng chỗ có thể cho lượng côn trùng bắt được gấp nhiều lần so với đặt sai chỗ. Đây là phần bị bỏ qua nhiều nhất khi lắp đặt tự phát.

Độ cao lắp đặt

Muỗi bay ở tầm thấp, thường trong khoảng từ mặt sàn tới ngang thắt lưng, trong khi ruồi và thiêu thân bay cao hơn. Với mục tiêu chính là muỗi, độ cao đặt hợp lý là khoảng 0,8 đến 1,5 mét so với sàn. Với mục tiêu là ruồi và côn trùng bay trong nhà xưởng, độ cao treo thường là 1,8 đến 2,2 mét. Treo quá cao sát trần là lỗi thường gặp, khiến vùng có mật độ muỗi cao nhất nằm ngoài tầm ảnh hưởng.

Quan hệ với cửa ra vào và cửa sổ

Nguyên tắc là đặt thiết bị nằm giữa nguồn xâm nhập và khu vực cần bảo vệ, nhưng lùi vào trong tối thiểu khoảng 2 mét chứ không đặt sát cửa. Đặt ngay tại cửa hoặc quay mặt ra ngoài sẽ biến thiết bị thành cây đèn mời gọi côn trùng từ bên ngoài bay vào, đây là sai lầm gây tác dụng ngược rất phổ biến ở nhà hàng và cửa hàng mặt tiền.

Cũng vì lý do đó, không nên đặt đèn đối diện cửa kính lớn hoặc cửa lưới, vì ánh sáng lọt ra ngoài kéo côn trùng tụ tập ở mặt ngoài rồi tràn vào mỗi khi cửa mở.

Những nơi không được lắp

Không treo phía trên bàn ăn, quầy chế biến, băng chuyền hay bất kỳ bề mặt có thực phẩm hở nào, kể cả khi dùng loại tấm keo. Không đặt nơi có luồng gió mạnh thổi trực tiếp như trước miệng quạt công nghiệp hoặc miệng gió điều hòa, vì luồng gió cuốn côn trùng bay lệch khỏi vùng bắt. Không dùng thiết bị trong nhà cho khu vực ngoài trời không che chắn, trừ khi sản phẩm công bố cấp bảo vệ chống nước phù hợp.

Vận hành đúng và bốn kỳ vọng sai

Về vận hành, thời điểm hiệu quả nhất là từ chập tối tới rạng sáng, trùng với giờ hoạt động mạnh của muỗi. Với hộ gia đình, cách dùng tối ưu là bật liên tục qua đêm; với nhà hàng và nhà xưởng, nên chạy 24 giờ vì côn trùng xâm nhập cả ngày và thiết bị tiêu thụ điện rất thấp. Khi bật, nên tắt bớt các nguồn sáng mạnh khác trong cùng khu vực để đèn dẫn dụ trở thành nguồn sáng nổi bật nhất.

Kỳ vọng sai thứ nhất là nghĩ đèn sẽ diệt sạch muỗi ngay đêm đầu tiên. Thực tế thiết bị làm giảm mật độ dần theo thời gian; hiệu quả rõ rệt thường thấy sau khoảng hai đến ba tuần chạy liên tục, khi lượng cá thể trưởng thành trong khu vực giảm xuống.

Kỳ vọng sai thứ hai là coi đèn có thể thay thế việc xử lý nơi sinh sản. Muỗi đẻ trứng ở nước đọng: chậu cây, máng nước, lốp xe cũ, vũng nước sau nhà. Nếu ổ nước đọng còn nguyên, số muỗi mới nở bù lại gần như toàn bộ số bị bắt. Đèn xử lý cá thể trưởng thành, việc dọn nước đọng mới cắt được nguồn sinh sản.

Kỳ vọng sai thứ ba là bật đèn phòng sáng cùng lúc rồi trách thiết bị kém. Ánh sáng trắng công suất lớn của đèn chiếu sáng lấn át hoàn toàn tín hiệu của bóng dẫn dụ.

Kỳ vọng sai thứ tư là nghĩ một bộ đủ cho cả nhà. Tường, cửa và vách ngăn chặn hoàn toàn tín hiệu ánh sáng, nên mỗi phòng kín cần một thiết bị riêng, giống như nguyên tắc bố trí của mọi thiết bị làm việc bằng ánh sáng.

Bảo trì và thay bóng dẫn dụ

Ba việc bảo trì cần làm định kỳ. Thứ nhất là đổ khay hứng xác với loại lưới điện, hoặc vệ sinh khoang chứa với loại quạt hút, tần suất khoảng một đến hai tuần một lần; khay đầy làm giảm hiệu quả và gây mùi. Thứ hai là thay tấm keo với loại keo dính, ba đến bốn tuần một lần hoặc khi bề mặt đã phủ khoảng 60%. Thứ ba là lau lưới và mặt bóng bằng bàn chải khô sau khi ngắt điện, vì bụi bám làm mờ ánh sáng dẫn dụ.

Riêng bóng dẫn dụ có một đặc điểm quan trọng ít người biết: khả năng phát ánh sáng ở dải bước sóng thu hút suy giảm nhanh hơn nhiều so với ánh sáng nhìn thấy. Sau khoảng 8.000 đến 12.000 giờ chạy, tương đương một năm với thiết bị chạy suốt ngày đêm, bóng vẫn phát ánh tím rõ nhưng lượng côn trùng bắt được giảm rõ rệt. Vì vậy các cơ sở chuyên nghiệp đặt lịch thay bóng theo năm chứ không chờ tới khi bóng cháy hẳn.

Bảng giá tham khảo và chính sách chiết khấu

Giá phụ thuộc vào cơ chế giữ côn trùng, công suất bóng dẫn dụ, vật liệu vỏ và cấp bảo vệ chống nước. Bảng dưới là khoảng giá tham khảo cho hàng chính hãng.

Với nhà hàng, khách sạn, bếp ăn tập thể, nhà máy thực phẩm, trại chăn nuôi và các đơn vị trang bị đồng loạt nhiều điểm, chính sách chiết khấu theo cấp số lượng được áp dụng linh hoạt kèm hỗ trợ giao hàng ba miền và cung cấp vật tư tiêu hao lâu dài như tấm keo và bóng dẫn dụ thay thế. Khách gửi mặt bằng kèm mô tả hướng côn trùng xâm nhập sẽ nhận lại phương án số điểm lắp và vị trí đề xuất.

Vì sao nên mua đèn bắt muỗi tại Hoàng Phát Lighting

Điểm dễ bị cắt giảm nhất ở nhóm hàng này là bóng dẫn dụ. Bóng kém chất lượng phát sai dải bước sóng, nhìn vẫn có màu tím nhưng côn trùng không nhận tín hiệu, khiến thiết bị chạy suốt đêm mà khay hứng gần như trống.

Hàng chính hãng, bóng dẫn dụ đúng dải bước sóng

Toàn bộ sản phẩm tại Hoàng Phát Lighting nhập trực tiếp từ nhà sản xuất, có chứng nhận xuất xứ và chứng nhận chất lượng, công bố rõ công suất, dải bước sóng dẫn dụ và tuổi thọ bóng. Với loại lưới điện cao áp, sản phẩm có lồng nhựa bảo vệ bên ngoài đúng thiết kế để tay người và trẻ nhỏ không chạm được vào lưới mang điện.

Tư vấn theo mặt bằng thực tế và cung ứng lâu dài

Đội kỹ thuật tư vấn theo mặt bằng của khách, xác định cơ chế phù hợp trước rồi mới tính công suất và số điểm lắp, tránh trường hợp lắp loại lưới điện vào khu vực thực phẩm rồi phải tháo bỏ. Kho ba miền luôn có sẵn bóng dẫn dụ và tấm keo thay thế để cơ sở không phải đổi chủng loại thiết bị giữa chừng. Đèn bắt muỗi được phân phối chính hãng bởi Hoàng Phát Lighting - Đại lý cấp 1 Rạng Đông, Kentom tại Việt Nam.

Phân loại đèn bắt muỗi theo thương hiệu

Xem thêm nhóm cha đèn LED để chọn đồng bộ hệ chiếu sáng cho cùng công trình, tham khảo dòng vợt muỗi để xử lý tại chỗ con muỗi đang bay quanh người, hoặc dòng đèn UV diệt khuẩn khi cần xử lý vi sinh vật trong không khí và trên bề mặt.

Câu hỏi thường gặp về đèn bắt muỗi

Đặt đèn bắt muỗi ở đâu là đúng?

Góc phòng cách chỗ nằm tối thiểu 2 mét, cao khoảng 0,8 đến 1,5 mét so với sàn, lùi vào trong cách cửa ra vào ít nhất 2 mét. Không đặt cạnh giường và không đặt sát cửa vì sẽ kéo côn trùng từ ngoài vào.

Vì sao đèn chạy cả đêm mà bắt được rất ít muỗi?

Thường do ba nguyên nhân: trong phòng có người nên người là nguồn dẫn dụ mạnh hơn đèn, đèn chiếu sáng chính vẫn bật lấn át tín hiệu, hoặc bóng dẫn dụ đã quá 8.000 đến 12.000 giờ nên suy giảm bước sóng.

Loại lưới điện và loại quạt hút nên chọn loại nào?

Lưới điện mạnh hơn, xử lý được côn trùng vỏ cứng, hợp nhà xưởng và ngoài trời. Quạt hút chạy êm, không tiếng nổ, không văng mảnh, hợp phòng ngủ, phòng trẻ em và phòng bệnh.

Khu chế biến thực phẩm dùng loại nào?

Bắt buộc dùng loại tấm keo dính. Lưới điện khi phóng điện có thể làm văng mảnh xác côn trùng ra không khí, không phù hợp nơi có thực phẩm hở. Tấm keo giữ nguyên xác và lấy ra trọn vẹn khi thay.

Bao lâu thì thấy hiệu quả rõ?

Khoảng hai đến ba tuần chạy liên tục, khi mật độ cá thể trưởng thành giảm dần. Đèn không diệt sạch ngay đêm đầu và không thay được việc dọn nước đọng, vốn là nơi muỗi đẻ trứng.

Có nên bật đèn bắt muỗi cả ngày không?

Với nhà hàng và nhà xưởng thì nên chạy 24 giờ vì côn trùng xâm nhập cả ngày và thiết bị tiêu thụ điện rất thấp. Với gia đình, bật từ chập tối tới sáng là đủ.

Khi nào phải thay bóng dẫn dụ?

Sau khoảng 8.000 đến 12.000 giờ chạy, tương đương một năm nếu chạy suốt ngày đêm. Bóng vẫn phát ánh tím nhưng khả năng thu hút đã giảm, nên đặt lịch thay theo năm thay vì chờ bóng cháy.

Nguồn gốc: Hoàng Phát Lighting